دنبال یک مانتوی تابستانی هستم که هم خنک باشد و هم بتوانم در دادگاه بپوشم اما ویترین مانتوفروشی های هفت تیر، آنقدر توجهم را جلب می کند که مانتو خریدن یادم می رود. مانتوهای قرمز، سفید، آبی تند، بنفش جیغ، سرخابی، همه تنگ و کوتاه، از ویترین ها سر در آورده اند. حتی یک جا یک سارافون قرمز در ویترین می بینم. پارسال همین موقع هم دنبال مانتوی تابستانی بودم  و یادم نمی رود که نه فقط در ویترین ها که در داخل مانتو فروشی های 7 تیر هم نمی توانستی حتی یک مانتوی قرمز پیدا کنی و برای مانتوی سفید یا آبی باید خیلی می گشتی. اگر از فروشنده ها سراغ سارافون را می گرفتی می گفتند فروش سارافون ممنوع است؛ مانتو فروشی سرخپوشان را هم دو هفته ای به خاطر فروش مانتوهای مصداق تبرج بسته بودند. اما امسال، نسیم انتخابات نه تنها گشت های ارشاد را کلا با خود برده بود، بلکه مانتوهای مشکی و بلند و به قول خودشان مجلسی را هم به دورترین نقطه مغازه ها پرتاب کرده بود. خواستم با موبایلم چند تا عکس بگیرم از آثار وزیدن نسیم انتخاباتی، که یک دفعه مردی که روی سکوی جلو ویترین مانتو فروشی عاج نشسته بود داد زد: خانوم نگیر! عکس نگیر! 

- چرا؟!

- می گم نگیر! ممنوعه!

- مگه شما پاسبون هستید؟!

- خانوم مثل اینکه شما تازه از شهرستان اومدید نمی دونید هفت تیر کلا عکس گرفتن ممنوعه!

-….؟!

شب، درکه

چند تا مهمان عزیز داریم از شهرستان. همه روز به دنبال کارهایشان در خیابانها بوده اند و از گرما هلاک شده اند. می بریمشان درکه، برای شام و هوای خنک خوردن. وارد یکی از رستورانهای نرسیده به میدان درکه می شویم که تخت دارد و کنار رودخانه است. منو را می آورند و من از همه می پرسم چه می خورند. گارسون که می آید سفارش بگیرد، همانطور که دارم سفارشها را به او می گویم، شالم می افتد روی شانه ام. نوشتن را متوقف می کند و به من اشاره می کند و می گوید: خانم روسری تان!

- چی؟

- روسری تان افتاده!

همانطور که دوباره شال را می اندازم روی سرم می پرسم: خب این به کار شما ربطی دارد؟

- خانم مثل اینکه شما قانون اینجا را نمی دانید.

- چرا، اتفاقا می دونم که اگه روسری سرم نباشه، منو مجازات می کنند، نه شما رو!

- (کلافه) خانم مثل اینکه شما از خارج اومده اید!

-…..

نیمه شب، خانه

دم در خانه، دارم دنبال کلید می گردم؛ شالم می افتد روی شانه ام. با خودم می گویم: خدا سومیش رو به خیر کنه. احتمالا الان یه مردی پیداش می شه و می گه:

-خانم مثل اینکه شما از مریخ اومدید!

فتواهای مربوط به ابرو را که پیدا کرده ام اینجا می گذارم تا شما هم بخوانید و ببینید چند تا نخ ابرو، چقدر دردسر برای زنهایی درست کرده که می خواهند فعالیت اجتماعی داشته باشند و تمیز و مرتب هم باشند. از بین تمامی مراجع، فقط آیت الله مکارم شیرازی است که پوشاندن ابروی برداشته شده را لازم ندانسته است. فتوای مرجع تقلید تازه درگذشته، آیت الله بهجت هم که مقلدان فراوانی داشته است، مانند بقیه است: باید ابروان اصلاح شده را بپوشانید!

نظرتان درباره این فتواها که تعداد زیادی از زنان از آن ها تقلید می کنند، چیست؟

آيا سرمه كشيدن يا ابرو چيدن، انگشتر عقيق، ساعت، عينك طبى زيبا، براى زنان زينت‏حساب مى‏آيد كه پوشش آن لازم باشد؟

آیت الله خمینی: هر چه در نظر عرف مردم زينت محسوب مى‏شود، اظهار آن در برابر نامحرم جايز نيست.

آن مقدار از زيور زنان كه ظاهر است مثل حلقه نامزدى، آرايش معمولى ابروان و … آيا واجب است پوشانده شود؟

آبت الله خامنه ای: هر آنچه عرفاً زينت محسوب مى‌شود بايد از نگاه نامحرم پوشانيده شود.

 حكم حضرتعالى درباره تاتو كردن ابرو براى زنان چيست؟

آبت الله خامنه ای: مانع ندارد، و اگر در نظر عرف زينت محسوب مى‌شود بايد از نامحرم بپوشانند.

 آيا ابروان اصلاح شده جزو آرايش محسوب مى‏شود و بايد از نامحرم پوشيده شود؟

آیت الله بهجت: بله، بايد بپوشاند.

آيا سرمه كشيدن يا ابرو چيدن، انگشتر عقيق، ساعت، عينك طبّى زيبا براى زنان زينت به حساب مى‏آيد كه پوشش آن لازم باشد؟

آیت الله بهجت: اگر عرف آن‏ها را زينت محسوب كند، پوشش آن لازم است.

آرايش ابرو براى خانم چه حكمى دارد؟ آيا زينت شمرده مى شود كه در اينصورت پوشانيدن آن از نامحرم لازم باشد؟

آیت الله صافی گلپایگانی:  بلى زينت است بايد از نامحرم، مستور شود.

آيا سرمه كشيدن يا ابرو چيدن، انگشترعقيق، ساعت، عينك طبى زيبا براى زنان زينت به حساب مي آيد كه بايد پوشانده شوند؟          

آیت الله مکارم شیرازی:  ظاهرا جزء زينت ممنوع نيست.           

درمورد اصلاح صورت خانمهاومرتب کردن ابرو، آیا زینت حساب میشود؟ منظور از عرف چیست؟ آیا ما خانمهای کارمند که گردی صورتمان باز است نباید اصلاح ومرتب کردن ابرو را انجام بدهیم؟       

 آیت الله مکارم شیرازی: آرايش گردى صورت و دستها تا مچ در صورتى كه بسيار خفيف باشد و منشأ مفسده اى نگردد اشكالى ندارد، ولى از آرايشهاى تند يا مفسده انگيز بايد پرهيز كرد. و اصلاح صورت و مرتب کردن ابرو ها اشکالی ندارد.

 در عرف مرسوم است كه بانوان بعد از ازدواج، خود را به امورى از قبيل زير ابرو برداشتن و زائل كردن موهاى ريز صورت و مانند آن زينت مى كنند، آيا در اين صورت استتار واجب است؟    

آیت الله مکارم شیرازی:  اگر تنها كم كردن موهاى صورت و ابرو و مانند آن باشد اشكالى ندارد.

آيا سرمه كشيدن يا ابرو چيدن، انگشتر طلا در دست داشتن، حناى دست، جزو زينت زنان محسوب مى گردد كه پوشش آن لازم است؟

آیت الله صانعی: صورت و دست، محلّ زينت محسوب نمى گردد; ولى آرايش نمودن و خود را در ديد مردان بيگانه قرار دادن كه موجب فساد در جامعه گردد، حرام است.

این عکس را که نمی دانم از کجا گیرش آورده ام خیلی دوست دارم:

- یک جفت کفش قرمز، تنها، در برابر سه جفت کفش مشکی.

- قرمز زیبا، در حال حرکت، به قصد کنار زدن هر چه مشکی است و زشت است و ایستاست.

- قرمزی  که زندگی است و با آن گیاهی که صاحب آن در دست دارد به مصاف با مردگی و دلمردگی هر چه سیاهی است می رود.

شما در این عکس چه می بینید؟

امشب در برنامه 60 دقیقه تلویزیون بی بی سی فارسی میزگردی بود درباره جنبش زنان و انتخابات. دکتر زیبا میرحسینی، در پاسخ سئوال خانم مجری برنامه که با لحن خاصی پرسید: آیا واقعا مساله زنان ایرانی، مساله پوشش است؟!  گفت: نه، نمی شود گفت که پوشش یک مساله است، اما به هر حال مساله آزادی انتخاب الان در ایران مهم شده و زنها هم حق دارند پوششان را آزادانه انتخاب کنند.
نکته اول: هر دو خانمهای مذکور، بی حجاب بودند و آرایش بالنسبه غلیظی کرده بودند.
نکته دوم: هر دو خانمهای مذکور، معلوم نیست براساس چه آمار و ارقامی، پوشش را یک مساله برای زن ایرانی نمی دانستند.
نکته سوم: هر دو خانمهای مذکور به شکل کاملا واضحی از به کار بردن کلمه حجاب خودداری می کردند.

‘گاهی فکر می کنم مرزهای حجاب اجباری، نه به مرزهای جغرافیای جمهوری اسلامی ختم می شود و نه به لچکی که سر می اندازیم و مانتو شلواری که به تن می کنیم؛حجاب واقعی در ذهنهای ماست که هر جا می رویم، حتی در آن سوی دنیا، با خود می بریمش. حجاب واقعی، ترس و هراس ماست از سخن گفتن درباره حجاب.

مرتبط: باز هم کنسولگری فرانکفورت

   و ایضا، این خانم:

آیا آنها خودآگاهانه، با نوع پوشش خود در حال اعتراض به نظام موجود اند؟

دو
زهره و مادرش، یک عصر پاییزی آمدند دفتر من.یادم نیست چه کسی آنها را معرفی کرده بود اما یادم است آن موقع تازه رای دادگاه تجدید نظر در پرونده ای که زهره شاکی آن بود صادر شده بود و هر دو تا، انگار داغ شده بودند، نمی دانستند با آن همه بی عدالتی چگونه مواجه شوند. ماجرا از این قرار بود که زهره، 16 ساله، در یکی از محله های نزدیک به شهر ری، موقع مدرسه رفتن، از سوی دو جوان آن محله ربوده می شود و به خانه ای در حومه شهر برده می شود؛ جایی که خواهر معتاد یکی از آن جوانها با فرزندش زندگی می کرده. آنها در آن خانه به زهره چندین بار در طول یک هفته تجاوز می کنند و بالاخره زهره موفق می شود از آنجا بیرون بیاید و به خانه شان برگردد. مادر زهرهف فراش یک مدرسه ابتدایی بود و عضو بسیج مسجد محل. با کمک بسیحی ها توانست آن دو جوان را پیدا کند و بسیجی ها، از آنها در مقر بسیج اقرار گرفتند که زهره را ربوده و به او تجاوز کرده اند. همه این اقرارها اما در جلسه دادگاه، انکار شده بود و پسرها گفته بودند که تحت فشار و شکنجه اقرار کرده اند. دادگاه، به دلیل فقدان ادله، یکی از پسرها را تبرئه کرده بود و یکی دیگر را به 30 ضربه شلاق و پرداخت ارش البکاره (جریمه برداشتن بکارت) محکوم کرده بود. زهره، وقتی پیش من آمد هم لباس مدرسه پوشیده بود؛ همان لباسی که وقتی ربوده بودندش تنش بود: مانتو و شلوار گشاد سورمه ای و مقنعه مشکی، در حالی که حتی یک تار مویش هم پیدا نبود.

سه
مهناز، بهره هوشی پایینی داشت. وقتی دیدمش، بچه 8 ماهه ای به بغل، در زندان اوین، به اتهام زنای با محارم بازداشت بود. پدرش مدتهای مدید به او با زور کتک، تجاوز می کرده اما او هیچوقت در دادگاه نتوانسته بود این موضوع را ثابت کند. مریم، یکی از هزاران دختری بود که هر روز، از سوی پدر، برادر یا سایر محارمشان و در پشت دیوارهای خانه خود، مورد تجاوز واقع می شوند؛ کافی است سری به شعب دادگاه کیفری استان تهران بزنید و پرونده هایی را ببینید که در آن، محارم متهم به تجاوز و آزار جنسی دختران هستند: این پرونده ها طبیعتا مشتی از خروارند چون شرم، آبروداری، ترس و فقدان دلایل کافی، باعث می شود در بیشتر موارد اصلا پرونده ای تشکیل نشود.

نگاهی به این پرونده ها، که همانطور که گفتم مشتی نمونه خروار است و نه استثنائاتی اندک، معلوم می کند که جامعه ایران، برای زنان جای امنی نیست. نه تنها خیابانهایش، که درون چاردیواری خانه هایش هم امن نیست و این ناامنی، نه تنها برای زنانی که به قول آقایان بدحجابند، که برای همه زنان، با هر نوع حجاب، تجربه ای یکسان است. تازه اگر نگاهی به صفحات حوادث بیندازی می بینی که بیشتر حوادث مربوط به تجاوز و آزار جنسی زنان، در مناطق جنوبی و حاشیه ای شهر اتفاق افتاده است؛ جاهایی که بافت سنتی و عرف محل اساسا اجازه پوشیدن لباسهایی را که مصداق بدحجابی به شمار می آیند، نمی دهد. و در برابر این ناامنی که هر روز بیشتر و بیشتر می شود، دولت جمهوری اسلامی، به عنوان مامور ایجاد امنیت چه کار کرده جز تجویز حجاب و ازدواج؟!

مدافعان حجاب، آن را عامل امنیت زنان می دانند و سعی دارند با هر ضرب و زوری هست، این را در مغز محاطبانشان فرو کنند که اگر جامعه غرب ناامن است، به خاطر بی حجابی زنان است و اگر به زنی نیز در ایران تجاوز می شود، حتما آن زن بی حجاب یا بدحجاب بوده است و اگر حجابش را حفظ می کرد، تجاوز و آزاری هم در کار نبود. دختر بی نام دادسرا، چادری بود، زهره، مانتو شلوار و مقنعه مدرسه به تن داشت و مهناز، در خانه اش، از سوی پدری که زن داشت مورد تجاوز واقع شده بود. حجاب برای کدامیک از آنها سپر امنی فراهم کرده بود دربرابر جامعه ای که از نظر جنسی، گرسنه، حریص و مریض است؟!

پی نوشت: لطفا نگویید که اینها، استثنا هستند. فقط صفحات حوادث روزنامه ها را نگاه کنید که تازه بسیار کمتر از واقعیت را بازتاب می دهد و واقعیت را بپذیرید. بدون پذیرش آن راه حلی نیز وجود نخواهد داشت. باورش سخت است؟! اینها را بخوانید:

* آمار آزارهای جنسی و زنای با محارم در آمارهای مختلف بالا و در حدود 10 درصد بوده است (که عمده قربانیان را زنان تشکیل داده اند). هرچند در ایران آمار مشخصی در این زمینه وجود نداشته است اما گمان بر این است که این آمار در همین حدود ذکر شده باشد (درصورتی که جمعیت فعلی کشور چیزی بین 60 تا 70 ملیون نفر باشد (حداقل آمار این قربانیان را میتوان چیزی بین 3 تا 3.5 ملیون نفر تخمین زد

* بر اساس گزارش پزشکی قانونی از سمیه ۲۰ ساله، کبودی در حال جذب روی ساق پای چپ و کبودی در حال جذب روی بازوی راست مشهود است که در اثر اصابت جسم سخت و طی پنج الی شش روز اخیر ایجاد شده است. نگاهی بیاندازیم به نتایج معاینه بکارت: حلقوی و دارای پارگی توأم با نسج التیامی در ناحیه ساعت هشت و نه که از زمان حدوث آن بیش از سه هفته می گذرد. هم چنین در این گزارش آمده است که سمیه حامله است. اما سمیه تنها دختر خانواده نیست که مورد تجاوزات جنسی مکررِ پدرش قرار گرفته است، مهدیه خواهر سمیه هم این مسئله را تجربه کرده است: پردۀ بکارت از نوع حلقوی دارای پارگی توأم با نسج التیامی در ناحیه ساعت هفت که از تاریخ وقوع آن بیش از سه هفته می گذرد، هم چنین آثار ضرب و شتم و سوختگی های متعدد هم در بدن مشهود است. می گویند: «هیج وقت امنیت و آسایش را تجربه نکردیم»، از مرگ مادرشان چهار سال می گذرد, همچنین در ادامه می گوید «بیشترین چیزی که در این چهار سال در ذهن داریم کتک و تجاوز است

* رییس انجمن مددکاری اجتماعی: در ايران آمار آزار جنسی دختران توسط پدر خود بالا است و زمانی نيز که از اين پدران در مورد علت آزار رساندن به دخترشان سوال می شود اغلب عنوان می کنند که چون دخترشان است و حق مالکيت بر آنها دارند. در ايران آماری در مورد آزار جنسی کودکان وجود ندارد و وضعيت کشور ما مشخص نيست ولی اميدواريم که نداشتن آمار بدليل پايين بودن ميزان آزار جنسی در کشور باشد.

* همه کشورها آمارهای تجاوز به عنف را اعلام می کنند؛ جز ایران: شما فکر می کنید در هر صدهزار نفر چند مورد آدمکشی یا تجاوز در ایران رخ می دهد؟

سارا امروز 43 ساله است. نقاش و کارمند با 20 سال سابقه کار: “سنم کم بود. ترسيده بودم…همه‌اش از خودم مي‌پرسيدم همه اينها به خاطر مقنعه سر نکردن است… رئيس دادگاه خيلي آدم را تحقير مي‌کرد. مي‌گفت شلاق که بخورين آدم مي‌شين. من اصلا جوابش را نمي‌دادم چي داشتم بگويم. تعهد امضا کردم. به جرم بدحجابي در انظار عمومي 15ضربه شلاق برام نوشت…به خانواده ما گفته بودند که آزاد مي‌شويم اما نگفتند که شلاق مي‌خوريم. قيافه زني که شلاق مي‌زد را تا بميرم يادم نمي‌رود. او هم جوان بود. زن خوبي بود. کلا اين کاره نبود. تا حکم را قاضي مي‌داد بلافاصله ما را مي‌بردند كه به نوبت شلاق بخوريم. قبل از من مردي بود كه معتاد بود. کلي شلاق خورد. زير بغلش را گرفتند آوردنش بيرون. زني که بايد منو شلاق مي‌زد ديد دختر جواني هستم گفت مي‌زنم زمين تو داد و بيداد کن. 15 تا را از رو لباس زد اما آرام. فکر کنم به همه نزده بود مي‌گفت چيزي نگين حالا نمي‌دانم اين نقشه خودشان بود که فقط ما را بترسانند و الکي شلاق بزنند يا نه. تمام که مي‌شد از در ديگري از ساختمان مي‌رفتيم بيرون. مثل اينکه همه را در يک روز شلاق مي‌زدند صداي داد و بيداد مي‌آمد…”

مريم روزنامه نگار است ودر ميانه 40 سالگي، متاهل و داراي دو فرزند دانشجو: “وقتي اعتراض مي‌کرديم به اين بچه‌ها رحم کنيد مي‌گفتند مي‌خواستي آن موقعي که جلو آيينه مي‌ماليدي به اين فکر کني که بچه‌داري. بعد از اينکه ماشين پرشد زن‌ها شروع کردند آرايش‌هايشان را پاک کردن. يادمه يک زن براي اينکه ريملش را پاک کند از ترس همه مژه‌هايش را کند. تو وزرا همه ما را ريختند در يک اتاق 30 متري. 3، 4 ساعت ما را آنجا بلاتکليف نگه داشتند. جرم من شد داشتن مش، ريمل، رژ و رژگونه. 6 بعدازظهر گفتند دفترچه بسيج بياوريد گرو بگذاريد و آزاد شويد و فردا 8 صبح برويد دادگاه. آن شب خيلي سخت گذشت حرف شلاق بود و من از شلاق مي‌ترسيدم. دوستي مي‌گفت من برايت بي‌حس کننده مي‌زنم تا دردت نگيرد. چون جايي که نوک شلاق مي‌خورد گوشتت مي‌پرد. آن شب همه تو اين ترس بوديم…”

طناز امروز 24 ساله است و کارگردان تئاتر، ليسانسه: “…همان آقاي شلاق زن با ماشين شخصي‌اش ما را سوار کرد برد وزرا. نفري هزار تومان هم از ما پول گرفت که ما را رسانده. منو بردند زيرزمين وزرا. زنهاي زنداني خلاف سنگين به قول خودشان داشتند. دخترهاي کم سن و سال بودند. 15، 16 ساله. قبل از اينکه برويم بازداشتگاه روسري و بند کفش‌هايمان را از ما مي‌گرفتند. بايد بازديد بدني مي‌شديم، خيلي بد بود. ما جلوي خلاف سنگين‌ها بايد کاملا لباس‌هايمون را در مي‌آورديم. آنها طعنه مي‌زدند. با وقاحت تمام بازديد بدني انجام مي‌شد. خيلي سخت بود…تو سلول منو با 7 نفر دختر آسيب ديده انداختند. دو تا تخت بود با چند تا پتوي کثيف. هر چي التماس کردم منو تو انفرادي بيندازند قبول نکردند. لباس زندان تنم کردند. مقنعه خاکستري بلند مانتو خاکستري تا قوزک پا…”

يلدا امروز 39 ساله است، ليسانس وداراي دو فرزند و مقيم خارج از کشور: “خانمي صدام زد گفت يک لحظه بيا اينجا باهات صحبت کنم بعد مي‌تواني بروي. بعد که رفتم تو ميني‌بوس فهميدم راست نگفته. اول مارا بردند وزرا پرونده تشکيل دادند بعد رفتيم پل رومي. تو ميني‌بوس مامورها به ما اميد واهي مي‌دادند که کاري با شما نداريم. ما دوشب در خانه پل رومي خوابيديم. ما را بردند تو يک سالن بزرگ که موکت داشت. مسوول آنجا خيلي بد دهن بود… غير از اين خانم تا روزي که حاکم شرع آمد تو راهرو پشت يک ميز نشست ما هم دورش جمع شديم تا حکمهايمان را بگيريم اصلا کسي را نمي‌ديدم. فقط صبح‌هاي زود با صداي گريه و جيغ از خواب مي‌پريدم. مي‌گفتند زن‌هايي که جرم سنگين دارند را شلاق مي‌زنند. من چون بار اولم بود بدون جريمه آزاد شدم اما يک دختري جلوي من بود که حاکم بهش مي‌گفت تو را تا حالا دو بار گرفتم اين دفعه بايد شلاق بخوري تا آدم شوي. وقتي آزاد شدم آنقدر فشار بهم آمده بود که بابام هيچي نگفت…مي‌خواستم فقط از ايران بروم و رفتم. تا مدتها بعد بيرون ايران هم وقتي ماشين پليس مي‌ديدم تنم شروع مي‌کرد به لرزيدن.»

چه کسی در کدام روز جزا، بدهکاری های سارا، مریم، طناز، یلدا و هزاران زنی که در تمام این سالها، “ارشاد نشدند” را خواهد پرداخت؟!

اصل گزارش “ارشاد نشدم” را اینجا بخوانید.

لینک نسخه چاپی این صفحه از روزنامه

مدیر مدرسه آخرهای حرفاش به بچه ها گفت: حالا ازتون یه سوالی دارم. آیا خدا به نمازای ما احتیاج داره؟ و بچه ها با هم داد زدند: بعله! و پشت سرش، خنده مادرها. خانم مدیر گفت: نه دخترای گلم، خدا به نمازای ما احتیاج نداره! اما دیگه حوصله ش نگرفت توضیح دهد چرا…

چادر و مقنعه دخترم و دوستانش شبیه اینها بود.

خانم ح.، سرپرست گروه مداح ها، که شال سبز رنگی که مدام از سرش می افتاد سر کرده بود و اصرار داشت “شخصیت زن را حفظ کنید و موبایلاتون رو در نیارید فیلم بگیرید”، به بچه ها گفت: حالا می خوام براتون بگم کی محرمه، کی نامحرمه! و با دف سه دختر نوازنده خواند: می خوام برم توکوچه، تا بخرم کلوچه! بعد از یکی از بچه ها پرسید: اسم بقال محله تون چیه؟ اونم گفت: سوپر آزادی! از یکی دیگه پرسید: شما اسم بقال محله تون چیه؟ اونم گفت: سوپر گل! خانم مداح که کلافه شده بود گفت: به به! به این مامانا که دختراشونو نمی فرستند خرید اسم بقال رو یاد بگیرند! و از صرافت فهماندن این موضوع که بقال، نامحرم است افتاد و رفت سراغ پسر دایی و عمو. اولش خواند: “تق و تق و تق در می زنند/ کیه کیه؟/ پسر دایی پشت دره…” و از بچه ها که با صدای او و آهنگ دف دست می زدند پرسید: “چادر بزارم یا نزارم؟!” و بچه ها دسته جمعی گفتند: “بزار، بزار!” بعد رفت سراغ عمو و خواند: “تق و تق و تق در می زنند/ عمو خوشگلم پشت دره/ چادر بزارم یا نزارم؟” و بچه ها دوباره جواب دادند” “بزار! بزار!” و باز هم خنده مادرها…

اما از نکات بامزه ماجرا که بگذریم، دو تا نکته برایم خیلی جالب بود. اولی، تقلیل دادن کل اسلام برای دختران 9 ساله مکلف، به نماز و حجاب و اگر مامانهایشان اجازه دادند، روزه بود. مدیر مدرسه در صحبتهایش گفت: شما از امروز، تکلیف شده اید، یعنی خدا یک دفترچه سفید و پاک برایتان باز کرده و کارهایتان را حساب می کنه. بنابراین از امروز باید مثل مامان و باباتون، نماز اول وقتتون قضا نشه، اگه مادراتون صلاح دیدند و از نظر جسمی می تونستید، ماه رمضون روزه بگیرید و از همه مهمتر، چی؟ اگه گفتید؟ و یکی از بچه ها جواب داد: حجابمونو حفظ کنیم و مدیر مدرسه گفت: آفرین! دخترای گلم باید بدونید که شما مثل مرواریدی هستید در صدف، بنابراین برای مراقبت از خودتون باید حجابتون رو حفظ کنید. بعد هم توی حرفهای مجری مدام تاکید بود روی اینکه شما از امروز، تاج بندگی سر می گذارید و در سرودی که بچه خواندند، “عیدی من چادری بود، چادری زیبا” و…

هرچند من انتظار نداشتم در مراسمی که در سالهای بعد از جنگ و ترویج تجمل گرایی، به عنوان جشن تکلیف از سوی آموزش و پرورش باب شد و دامنه اش به سایر ادارات و موسسات دولتی هم کشیده شد، به دختران نه ساله بگویند با رسیدن به سن تکلیف، تو در نظر قانون بزرگسال به حساب می آیی و مثل یک بزرگسال مسئولیت کیفری داری و مثلا اگر دزدی کنی، طبق قانون باید دستت را قطع کنند! اما راستش را بگویم فکر می کردم شاید دین را، برای این بچه های به قول خودشان “مکلف”، به نماز و حجاب تقلیل ندهند، آن هم وقتی از نظر دینی، آدمی که به سن تکلیف رسیده، حداقل باید فهرست گناهان کبیره را بداند، حتی اگر دانستن همه بایدها و نبایدهای مذهبی، برای ذهن یک بچه 9 ساله، خیلی زیاد باشد. جالب اینجاست که در فهرست گناهان کبیره، هیچ اثری از عدم رعایت حجاب نیست! یعنی در حالی که این خطر وجود دارد که دختربچه های 9 ساله، گناه کبیره که توبه از آن هزار مکافات دارد مرتکب شوند، مدام بهشان می گویند اگر فقط نماز بخوانید و حجابتان را رعایت کنید، مسلمان های خوبی هستید؛ حتی اگر غیبت کنید، دروغ بگویید و سخن چینی کنید (که هر سه جزو گناهان کبیره است)! واقعا برای من معلوم نشد چرا هیچیک از پاسداران دین، تا به حال نسبت به شکسته شدن سلسله مراتب گناهان در جشن های تکلیف و تبدیل کردن رعایت حجاب به تکلیف “از همه مهمتر” دخترهای نه ساله اعتراضی نکرده است! شاید در حال بازنگری در فهرست گناهان کبیره و افزودن بی حجابی به آن هستند! این را هم اضافه کنم که این تقلیل دین به نماز و حجاب برای دختران نه ساله، استثنایی در مدرسه دختر من نبوده. حتی در بندرعباس هم روال جشن همین است و اگر دستور العمل جشن تکلیف را هم بخوانید (نگاه کنید به تذکر بخش ب) باز بر همین منوال است.

نکته دومی که از نظرم خیلی جالب بود، تجارتی بود که حول جشن تکلیف شکل گرفته بود که البته اگر از وجه کارآفرینی برای زنان نگاهش کنیم، جنبه های مثبت هم دارد. از خانواده هر کدام از بچه ها، 30 هزار تومان گرفته بودند. کلاس دختر من 29 دانش آموز دارد و اگر  آن یکی کلاس سوم هم همین تعداد دانش آموز داشته باشد، روی هم رفته می شود 58 دانش آموز که یک میلیون و 740 هزار تومان برای این جشن پول پرداخت کرده بودند. این پول شامل هزینه درست کردن یک سجاده، یک چادر، یک مقنعه و یک کیف پارچه ای (شبیه اینها) برای هر دختر بود و همچنین، یک کیک، سه جور میوه، شیرینی و ساندیس که به بچه ها و مادرها دادند. فیلمبردار و عکاس که دختر جوانی بود که مدام گفته می شد چون از آموزش و پرورش مجوز دارد فقط او می تواند فیلم بگیرد و حواسش بود که از خانم مداح در حال چهچهه زدن به سبک مهستی (البته با شعرهایی مذهبی) فیلم نگیرد، قطعا پول عکسها و سی دی فیلم هایی را که منتظر هستیم به دستمان برسد خواهد گرفت. قاب عکس و تل سری که به عنوان هدیه برای بچه ها خریده بودند هم بخشی از این هزینه بود. سر جمع، اگر از کار داوطلبانه حداقل 5 نفر از مادرها و همینطور کار معلم قرآن و سایر کادر مدرسه بگذریم، حداقل 7 زن دیگر (یک خیاط، یک عکاس و فیلمبردار، چهار نوازنده، یک مداح) از برکت این مراسم، کاسب شدند. البته اگر پول خرج شده برای این جشن را ضربدر تعداد دختران کلاس سومی و تازگی ها، پسران سوم راهنمایی را که چند سالی است برای آنها هم جشن تکلیف می گیرند، بکنیم، خواهیم دید چه تجارت عظیمی فقط و فقط براساس جشن تکلیف شکل می گیرد؛ به خصوص اینکه یکی از نوازنده ها که داشت در پایان مراسم کارت ویزیت خانم مداح را پخش می کرد تاکید داشت که ما در خانه هم جشن تکلیف می گیریم و من تازه فهمیدم به این حساب سرانگشتی باید جشن تکلیف هایی را که در منازل، در ادارات دولتی برای فرزندان کارکنان و در سایر موسسات دولتی برگزار می شود باید اضافه کنم. همینطور  بازار فروش سی دی های جشن تکلیف و کتابهای متعددی که درباره آن چاپ شده را هم نمی شود در حساب این تجارت فراموش کرد.

با اینکه این پست خیلی طولانی شد اما دلم نمی آید حاصل جست و جویم در اینترنت درباره جشن تکلیف را با شما شریک نشوم.

اینها، چند خاطره جالب است از جشن تکلیف:

از خاطرات برنا: “… چون تعدادشون کم بود به ما پسر های بیچاره هم گفتن که باید با اون ها، هم آواز شویم! رفتیم اون جا و شعر رو خوندیم. ولی همه مون از این همه اش می ترسیدیم که نکنه یه وقت چادر ها رو سر ما هم بکنن!”

از پیدای پنهان: “…وقتی تکليف شديم،مدرسه مارو برد تو يه مسجد قديميو متروکه،يه پفک نمکی مينو با يه تسبيح گلی هم داد دستمونو چند نفر هم اومدن برامون شعر خوندن که از امروز فلانيا محرمنو فلانيا هم نا محرم،به فلانی نگاه نکنينا گناه داره!با اونيکی حرف نزنينا ميرين تو جهنم،ديگه نوار گوش ندينا خدا جيزتون ميکنه…اصلا ما نفهميديم اون روز چه اتفاقی افتاده که ما يه دفعه بايد چادر سر کنيمو نماز بخونيمو روزه بگيريمو نوار گوش نديمو…اصلا تکليف چيه؟؟بلوغ چيه؟؟

از باران ستاره: ما ایرانیان کلاس سوم این جشن را میگیریم…

از سایت ستاد امر به معروف و نهی از منکر خراسان رضوی: “…پدرجان! ضمناً من از اسمم هم زياد خوشم نمي آيد و براي خودم اسم ‹‹فاطمه›› را انتخاب كرده ام اسمم را عوض كنيد؛ چون در جشن تكليف، به همه بچه هايي كه اسم آنها « فاطمه » يا يكي از اسامي حضرت زهرا (س) بود، جايزه دادند…”

از آهوی وحشی: “…تو این مدت که حرف جشن بود از معلم و بقیه بچه ها یه چیزایی شنیده بودم.اینکه باید چادر سر کنم و نماز بخونم و بعد از این جشن باید همیشه روسری سرم باشه و هر روز نماز بخونم و با پسرا بازی نکنم  روزه بگیرم وخانم باشم و…. نه بابا من که اصلا حوصله روسری نداشتم تازه همه دوستام پسر بودن مگه میشد دیگه با فرشید و سیاوش بازی نکنم با محسن نرم بیرون تازه نماز هم بخونم!یه بار هم که روزه گرفته بودم حالم خیلی بد شد تازه کله گنجشکی بود!به پدر گفتم نمیرم تو این جشن فکر میکردم اگه تو این جشن شرکت نکنم همه چی حله و نیازی به این کارا نیست…”

این هم چند لینک درباره مجموعه اشعار جشن تکلیف (+ ، + ، +) و اینها که از همه بیشتر نزدیک به موضوع این پست من بود، از سایت معاونت فرهنگی شاه عبدالعظیم که سر فرصت یک مطلب مفصل درباره اش خواهم نوشت (توجه کنید به تکرار چند باره کلمه “بگیت”! هرچند من عاشق اون تکه اش شدم که می گه: چادری زود شوهر می ره!):

غنچه گلهای نازنین  میون ما خوش اومدین
با این حجاب خود شدید فرشته روی زمین
زیبا شدید بزرگ شدید پاک و مطهر و متین
شعارتان باشد همین  چادر حجاب برترین
هر باغبان که باغ داره  دور باغش دیواره
برای اینکه رهگذار  پا روی گلهاش نذاره
هر باغی دیوار نداره  میوه هاش دزد میبره
دیوار جسم دختر ها چادر حجاب برتره
ماشین سلامت میمونه  اگر که رویش چادره
شیشه عطر معطره تو شیشه که در داره
اگر درش را بر دارند  عطر درونش میپره
پوشش عطر دختران  همه بگیت تو چادره
هر چیزی قیمتی تره تو صندوقی محکم تره
حالا همه با هم بگیت چادر حجابی برتره
هر پنجره پرده داره  تا نیاید تو حشره
هر کسی همه که پول داره  پولاش تو بانگ میزاره
دختر ها قیمتی ترند بانگ آنها تو چادره
هر خانمی حجاب داره  پیش خدا عزیز تره
ثوابش هم فراوانه اگر کسی پی ببره
هر دختری که رو سرش  از اینجه چادر میزاره
باید مواظبت کنه از رو سرش کنار نره
خدا خودش حفظ میکنه که این شعار رهبره
پرچم دینداری ز ما  اسم خدای اکبره
حجاب اسلامی ما دختر و زن تو چادره
تنگ پوشی هم گناه داره  از بی حجابی بدتره
این سخنان از حصین بود چادری زود شوهر میره

*********

شما می دونید هر خونه عزیزی پرورده داره
برای این پنجره های خونه ها پرده داره
هر خونه ای برای خودش یک ناز پرورده داره
هر چیز میخواد پاک بمونه بروی او پرده داره
اگه خونه پرده نداشت ، تو چشم هر ره گذره
حالا همه با هم بگین چادر حجاب بهتره
پیش خدا محترمه هر خانمی حجاب داره
پیمبر (ص) و فاطمه اش (س) گفته حجاب ثواب داره
هر خانمی حجاب داره پیش خدا عزیز تره
ثوابش هم فراونه اگر کسی پی ببره
نزد امام (ع) و مومنا از شیعه های حیدره (ع)
حالا همه با هم بگین چادر حجاب برتره
در حرم عبدالعظیم (ع) عبادتا پر ثمره
طاهر (ع) و حمزه (ع) شاهدند که جشن ما قشنگتره
چادر برای دخترا از مدلای برتره
حالا همه با بگین : چادر حجابی برتره
چادر های قشنگ ما ، پرچمهای دینداریه
برای دشمنای دین گلوله های کاریه
چادرهای قشنگ ما پرچم دینداری ماست
بدون چادر هر که شد برای او کاری گناست
بیا عزیز من چادر از روسرت کنار نره
حالا همه با هم بگین : چادر حجاب برتره
شیطون با دیدن چادر ، مشغول گریه زاریه
فریب میده بعضی ها رو ، میگه حجاب چه کاریه ؟
بگو به شیطون رجیم ، این گفته های رهبره
حالا همه با هم بگین چادر حجاب برتره
یادی کنیم از شهدا که جای اونها خالیه
حالا همه با هم بگین : چادر حجاب برتره
و آخرین مجموعه لینکها که خودم با دیدنشون کف بریدم؛ صدور انقلاب، صدور جشن تکلیف:

جشن تکلیف در تایلند

جشن تکلیف در عراق

جشن تکلیف در ژاپن

و…

این هم تنها مقاله ای که درباره جشن تکلیف پیدا کردم:

جشن تکلیف، جشن حق؛ بهزاد مهرانی

و البته این:

با استفاده از قضيه شرطيه (قضيه پاولوف) به نحوى عمل كنيم كه با ديدن چيزى و خاطره‏اى، پيوند با اهل بيت مطرح شود، جشن گرفتن و شيرينى و عيدى دادنها، و جشن تكليف گرفتن و اعطاى مدال و اهداى جوايز و تشويقها اگر در روز تولد فلان معصوم (ع) باشد، خواه ناخواه تاثير غير مستقيم دارد. گره خوردن يك خاطره خوش با اهل بيت. شبهاى تولد يا روزهاى ميلاد ائمه، در خانه‏ها و مدرسه‏هاى ما بايد يك حادثه خوب يا خاطره خوش پيش آوريم.

این مطلب هم توصیه کرده برای انس دختران با حجاب برایشان “جشن تکليف باشکوه بگيريد و اثرات آن را با هداياي سالانه، تداوم ببخشيد.”

کسی می دونه جشن تکلیف دقیقا از چه سالی باب شد در مدارس ایران و به قول ستاره 10 ساله جزو رسوم ما ایرانیان شد!؟ هرچه گشتم نتونستم غیر از این تاریخچه چند خطی چیزی پیدا کنم.

می شه خاطرات خودتون رو از جشن تکلیف بنویسید؟ اتفاقهایی که افتاده، احساستون و…؟

پی نوشت:

به سن تکلیف رسیدن دخترخاله در خاطره سهیل وبلاگ پرچنان

به این ترتیب، زودتر و صریحتر از انتخابات دوره قبل، مساله حجاب تبدیل به موضوع گفت و گوی بین کاندیداها و مردم و نیز، بین خود کاندیداها شده است. قابل توجه همه کسانی که اعتقاد دارند حجاب اصلا موضوع مهمی نیست که این همه به آن می پردازیم؛  یا حجاب، اصلا موضوعی سیاسی نیست و مساله ای دینی است و دستور خدا و نمی میرید اگر به جای این همه بحث، یک لچک بیندازید سرتان و بیایید بیرون ( و البته همین آقایان هیچوقت حاضر نیستند محض امتحان هم شده چند ساعت همین لچک را بیندازند سرشان!) و… این فهرست موضوعاتی است که در سخنرانی ها و مصاحبه های کاندیداهای موجود مورد توجه قرار گرفته است  (به طور مشخص آخرین مصاحبه احمدی نژاد با تلویزیون، مصاحبه مطبوعاتی میرحسین موسوی و آخرین سخنرانی ها و مصاحبه های کروبی از جمله این یکی را ملاک قرار داده ام):

1. عملکردهای دولت فعلی

2. انرژی هسته ای

3. طرح امنیت اجتماعی و گشت های ارشاد

4. لایحه هدفمند کردن یارانه ها

5. وضعیت اقتصادی کشور

6. رابطه با آمریکا

می توانید به من بگویید چرا در صحبتهای هر سه کاندیدا، این لچک ناقابل، در ردیف موضوعات بالا که ظاهرا کلان، مهم و اساسی به نظر می رسد قرار گرفته است؟

لینکهای مرتبط:

محمد علی ابطحی: متوقف کردن گشت ارشاد از اختیارات رییس جمهور نیست

ذره بین: نه روسری، نه موسوی!

زهرا رهنورد: گشت های امنیتی و اخلاقی سرکوب زن به معنای مطلق کلمه و اهانت به ارزش های والای اوست

سید علی رضا بهشتی شیرازی:چرا با گشت ارشاد مخالفیم

با اجازه: گل‌شیفته جان به‌خاطر توهم شده امیدواریم دوماه دیگراحمدی نژاد انتخاب نشود

حمله انصار حزب الله به وزیر کشور: مردم از طرح امنیت اجتماعی راضی اند، شما چه می گویید؟!

پیشنهاد انصار حزب الله : بدحجاب ها را جریمه کنید

ملا حسنی: گشت ارشاد دسته گل شماست یا توطئه دشمن؟

معاون پارلماني ناجا در واکنش به سخنان ميرحسين موسوي؛ پليس طرح امنيت اجتماعي را تعطيل نمي کند

عباس عبدی: دو نوع شعار انتخاباتی

پی نوشت:

این لچک ناقابل ما از دید مرضیه ی وبلاگ جریان